Ortodonti, diş hekimliğinin çeneler ve dişlerin konumlarıyla ilgili anomalilerin hareketli veya sabit aygıtlar kullanılarak düzeltilmesiyle uğraşan bir bilim dalıdır. Bu konularda uzmanlaşmış diş hekimine ortodontist denilmektedir.
Ortodonti tedavilere karar verirken tedavinizi gerçekleştirecek doktorun ortodonti uzmanı olup olmadığını öğrenin. Ortodonti tedavilerde yapılacak yanlışlıkların düzeltilmesi her zaman mümkün olmamaktadır. Diş hekimleri, diş hekimliği fakültelerinden mezun olduktan sonra, ilgili fakültelerin ortodonti anabilim dalında doktora eğitimini (4-6 yıl) tamamlayarak ortodonti uzmanı olmaya hak kazanırlar.
Kliniğimizde hastamızın kişiye özel değerlendirmesi, model, röntgen ve fotoğraflardan yaralanarak ve üç boyutlu bilgisayar programı olan Vistadent O.C programı ile malokluzyonu ve yaşına uygun olan tedavi planlaması yapılmaktadır.
Ortodonti Hakkında Daha Detaylı Bilgileri için www.ortodontidis.com sitemizden yararlanabilirsiniz.
1. Neden Ortodonti Tedaviye İhtiyaç Duyarız?
Çapraşık ve kötü konumlanmış dişler, ne kadar fırçalanırsa fırçalansın, tam olarak temizlenmesi zordur. Mutlaka diş aralarında gıda artığı kalır ve bu nedenle genellikle diş aralarında çürükler ve diş eti hastalıklarına yakalanma riski yüksektir. Bu tür diş eti problemlerinde kemik kaybı ve dişlerin erken yaşta kaybedilme riski vardır.
Ayrıca kapanış bozuklukları, çene kaslarında daha fazla baskıya neden olarak; Temporomandibular eklem problemlerine ve böylece baş ağrısına, sırtta ve omuzda ağrıya neden olabilirler. Çapraşık dişler, estetik olarak istenmeyen bir görünüme sebep olurlar. Bu nedenle gülerken ağzın kapatılması çok karşılaşılan bir sonuçtur.
Çenelerde meydana gelen gelişimsel ve doğumsal problemlerde yüz estetiği çok fazla etkilenir ve hastalarda psikolojik problemlere neden olabilir. Ayrıca bu tür malokluzyonlu bireyler ağızlarını tam olarak kapatamayıp ısırma, çiğneme, solunum problemleri yaşarlar. Bu problemler vücudun çeşitli bölgelerinde (mide, kalp...vs.) pek çok soruna yol açabilirler.
Ortodonti tedavi ile hem estetik bir görünüme hem de sağlıklı dişler, dişetleri, eklemlere sahip olabilir ve hayat kalitenizi yükselterek psikolojik açıdan daha mutlu olarak genel sağlınızı da korumuş olursunuz.
2. Her Yaşta Ortodontik Tedavi Mümkün Mü?
Ortodonti tedaviler, gerekli oral ve radyolojik tetkikler sonucunda artık yaş sınırı tanımaksızın uygun olan her bireye yapılabilmektedir.
3. Ortodontik Tedavi İle Hangi Problemler Düzeltilebilir?
• Üst çenenin önde olması ile gelişen çene bozukluklarının düzeltilmesi,
• Alt çenenin önde, olması ile gelişen çene bozukluklarının düzeltilmesi,
• Dışarıda veya damakta konumlanmış dişlerin normal konumlarına getirilmesi,
• Erken çekimden kaynaklı devrilen/eğilmiş dişlerin eğimlerinin düzeltilmesi,
• Alt dişlerin üst dişleri örttüğü çapraz, ters kapanışların düzeltilmesi,
• Alt ve üst dişlerin birbirine temas etmediği açık kapanışların düzeltilmesi,
Üst ve alt dişlerin orta hattındaki kaymaların düzeltilmesi gibi işlemlerin tümü ortodonti tedavi ile yapılabilmektedir.
4. Tedavi Seçenekleri
Yalnızca dişlerle ilgili anomalilerin (çapraşıklık, boşluk, ters kapanış...vs.) tedavi planı; ortodonti anomalilerin tedavi planlamasında, alt ve üst çene arasında uyumsuzluk yoksa; dişler arasındaki uyumsuzlukların (çapraşıklık, diastema...vs.) giderilmesi tek başına sabit veya hareketli ortodonti tedaviyle mümkün olabilmektedir. Tedavi süreleri tedavi planına göre 6 ay ila 1,5 yıl arasında değişmektedir.
5. Sabit Tedavi Apareyleri
Dişlerin üzerine vestibül (dudak) tarafı veya lingual (dil) tarafına sabit apareyler uygulamak suretiyle dişlerdeki konum bozukluklarının giderilmesi için uygulanan tedavi yöntemleridir. Hastanın yaşına, malokluzyonun tipine göre, daimi diş çekimli veya çekimsiz tedavi alternatifleri kişiye özel olarak uygulanmaktadır.
Sabit apareyler metal veya şeffaf olarak iki ana gruba ayrılmaktadır;
a) Metal Braketler; Bilinen en eski ortodonti tedavi apareyleridir. Paslanmaz çelik materyallerdir. Metal olduklarından dişler üzerinde metal renginde gri bir görüntü oluşturmaktadırlar. Yıllarca en hızlı tedavi alternatifi oluşturmalarına rağmen günümüz teknolojilerinde estetik braketler, metal braketlerin bütün üstün özelliklerini sağlayarak daha estetik tedavi alternatifi sağlamaktadırlar. Metal braketlerin şeffaf braketlere göre avantajı, fiyatlarının daha ekonomik olmasıdır. Günümüzde metal braketler oldukça küçük ve kullanımı oldukça rahattır.
- Self-ligating Braketler; Kapaklı braketler olup braket içerisine yerleştirilen telin tutuculuğu braket üzerinde bulunan kapaklar ile olmaktadır. Avantajı; diğer braket tiplerine göre ligatürleme işlemi kapaklar ile olduğundan, sürtünmesiz sistemlerdir ve ortodonti tedavilerin daha hızlı bir şekilde yapılmasına yardımcı olmaktadır. Ayrıca bu sistemlerle yapılan tedavilerde, 1- 1.5 aylık kontrol süreleri daha uzayabilmektedir. Genellikle metal olmalarına rağmen günümüzde bazı firmaların estetik sürtünmesiz sistemli braketleri bulunmaktadır.
- Damon Braketleri; Dr. Dwigt Damon tarafından bulunan self- ligating braketlerdir.
- Altın Braketler; 24 ayar altınla kaplanmış paslanmaz çelik braketlerdir. Altın renginde sarı bir görüntüsü vardır ve metal braketlerden biraz daha masraflıdır.
- Estetik Braketler; Diş renginde olup dışardan bakıldığında gri renkli bir görünümü olmadığı ve çok belli olmadığı için estetik materyallerdir. Porselen veya kompozit olarak ikiye ayrılmaktadır.
- Kompozit Estetik Braketler; Dolgu materyalinden yapılan aşınmaya karşı dirençleri düşük materyallerdir. Zaman içerisinde renklenerek sarımtrak bir renk alırlar. Daha önceki yıllarda seramik estetik braketlerin çıkarılması esnasında dişe zarar vermeleri, tedavi sırasında çok kolay kırılmaları gibi nedenlerden dolayı seramik braketlere alternatif olarak kullanımları yaygındı. Günümüzde geliştirilen seramik braketler kompozit braketlerden daha çok tercih edilmektedir.
- Metal Braketler;Estetik oldukları ve belli olmadıkları için daha çok erişkin hastalar tarafından tercih edilmektedirler. Herhangi bir renklenme olmamaktadır. Porselenden yapılmış yarı şeffaf, diş renginde materyallerdir. Tedavi ihtiyacına göre çeşitli tipleri vardır.
- Metal Slotlu Seramik Braketler; Sürtünme kuvvetinin azaltılması için telin oturduğu kısmının metal olduğu seramik estetik braketlerdir.
- Altın Slotlu Seramik Braketler; Sürtünme kuvvetinin azaltılması için telin oturduğu kısmının altın kaplama olduğu seramik estetik braketlerdir.
- Full Seramik Braketler; Telin oturduğu kısmının da porselen olduğu seramik estetik braketlerdir.
b) Safir Braketler; Safir materyaller olup crsytal-clear braketlerdir. Günümüzdeki en estetik braketler olup, renksiz özel cam braketlerdir.
- Metal Slotlu Ice Braketler; Sürtünme kuvvetinin azaltılması için telin oturduğu kısmının metal olduğu safir braketlerdir.
6. Lingual Tedavi
Sabit tedavi yöntemlerinden biridir. Her ortodontist tarafından tercih edilmemektedir. Doktorunuzun bu tedavi yöntemini kullanıp kullanmadığını mutlaka sormalısınız. Bu tedavi de hastalar için en büyük avantaj, tedavimiz için kullanılan dişlerin üzerine yapıştırılan sabit apareylerin, dudak tarafında değil dil tarafında olmasıdır. Böylelikle dişlerin üzerinde hiçbir şey gözükmez. Oldukça estetik olan bu tedavi yönteminde tedavi süresi, vestibülden uygulanan sabit tedavilere göre biraz daha uzun sürmekte olup, hastaların karşılaştığı en büyük problem konuşma bozukluğudur. Apareyler dil tarafında olduğundan, sesler çıkarken bu apareylere çarparak çıkacağı için ‘’t’’ ‘’s’’ ‘’d’’ gibi bazı harflerin fonasyonu çok güç olacaktır. Ayrıca dil ucunda hafif tahrişler de olabilmektedir. Hastaların bunlara alışması 6 aylık bir süreyi kapsayabilmektedir. Bu yöntem diğerlerine göre biraz daha pahalı bir yöntemdir.
7. Önleyici ve Koruyucu Tedaviler
Genellikle erken dönemde ergenlik öncesinde uygulanan tedavilerde kullanılmaktadır. Takıp çıkarılabilen apareylerdir. Tek diş düzensizlikleri, parmak emme, dil emme, infantil yutkunma (bebeklik yutkunması), üst veya alt çene darlığı...gibi problemlerin düzeltilmesinde genellikle tek çene için uygulanan hareketli apareylerden yararlanmaktayız. Hem alt hem üst çene genişletilmesi için uygulanan genişletme tedavileri yaklaşık 1 yıl sürmekte olup sırasıyla alt ve üst çene için ayrı olmak üzere, hareketli apareylerden yararlanılarak uygulanmaktadır. Diş boyutlarının, çenelerin boyutları ile uyumsuzluğunu erken yaşta (8-10) giderebilmek amacıyla uygulanmakta olup, rutin kontrol zamanı 1-1.5 aydır.
Yeni doğan dudak-damak yarığı olan bebeklerin en önemli ihtiyacı beslenme fonksiyonunu sağlamak amacıyla, doğduktan hemen sonra yapılan, belli aralıklarla yenilenmesi gereken bebek plakları, yarıklı bebeklerin ileride geçireceği ameliyatların başarısı içinde oldukça önemlidir.
Hem çeneler hem de dişlerle ilgili bir tedavi planı oluştururken; hastamızın yaşı ve anomalinin şiddeti son derece önemlidir. Eğer hastamız büyüme gelişim döneminde bize başvurmuş ise ve alt ve üst çenenin konumları arasında uyumsuzluk varsa, hastanın büyüme gelişimini, kullanılacak bazı aygıtlar ile yönlendirerek, yüz gelişiminde oluşacak bazı problemlerin çözümünü sağlayabilmekteyiz.
Alt veya üst çenenin önde veya geride olduğu iskeletsel problemlerde de tek çeneyi veya iki çeneyi ilgilendiren apareylerden yaralanmaktayız. Bazı durumlarda bu apareylerle birlikte, ağız dışından uygulanan bazı apareyleri de kullanmamız gerekmektedir.
8. Invisalign veya Clear Align
İngilizce de ‘’İnvisible braces’’ gözükmeyen diş telleri (braketler) olarak adlandırılan gözükmeyen şeffaf damaklıklarla dişlerdeki çapraşıklığın düzeltildiği tedavi şeklidir. Bu yöntem diş teli taktırmadan dişlerindeki çapraşıklıklara çözüm arayan ve genellikle erişkin hastaların tercih ettiği bir yöntemdir.
Bu yöntemde hastanın ölçüsü alınır ve ölçülere uygun dişlerin hareketini sağlayacak şeffaf plaklar (düzelticiler) üç boyutlu özel bilgisayarlı sistemler ile hazırlanır. Dişlerin düzgün sıralanmasını sağlayacak bu düzelticiler, belli aralıklarla yenilenir. Hastalar hiç sabit diş teli kullanmadan düzgün dişlere kavuşurlar. Takıp çıkarılabilen apareyler oldukları için hasta kooperasyonu ve motivasyonu tedavi başarısını etkilemektedir.
Kliniğimizde, diş teli takmadan dişlerdeki bozuklukların düzeltilebildiği gözükmeyen şeffaf ve takıp çıkarılabilen plaklar yardımıyla gerçekleştirilen Clear- Align veya Invisalign tedavileri yapılabilmektedir. Hareketli apareylerle yapılan tedavilerde tedavi başarısı %50 doktora %50 hastaya bağlıdır. Apareylerin takılmasında hasta kooperasyonuna ihtiyaç vardır.
9. Ortognatik Cerrahi Tedavi
Çenelerin ve dişlerin ortodonti tedaviye ilaveten cerrahi olarak düzeltilmesi. Eğer hastamız erişkin dönemdeyse (büyüme gelişim bitmişse) ve alt-üst çeneler arası uyumsuzluk yalnızca diş çekimi yaparak düzeltilemeyecek kadar şiddetliyse, cerrahi tedaviden başka seçeneğimiz kalmamış demektir.
Ortognatik cerrahi tedavi hastalarımızın fonksiyon, fonasyon ve yüz estetiğini çok olumlu yönde geliştiren oldukça faydalı bir tedavi seçeneğidir. Başarılı bir ortognatik cerrahi tedavisi için plastik cerrah, ortodontist ve diş hekiminin kooperasyon içinde olması gereklidir. Tedavi ekibindeki her doktorun, doğru tanı koyması, tedavi planını ve gerekli tedavileri yapması, gerekli durumlarda diğer branşlardaki doktorlarla konsultasyon yapması önemlidir.
Malokluzyonun tipine göre 6ay-1yıl arası cerrahi öncesi bir sabit ortodonti tedavi sonrasında ameliyat olunur ve operasyon sonrasında ortalama 4-6 ay kadar daha sabit ortodonti tedavi sürer ve hastamızın aktif tedavisi sonlandırılır.
Ortognatik cerrahi tedavi planlaması genellikle, klinik değerlendirme, fotoğraflara, sefalometrik çizimlere ve model cerrahisine dayalı cerrahi simülasyonu içerir. Bu simülasyon için özel olarak üç boyutlu Vistadent-O.C bilgisayar programı kullanılmakta olup, hastalara tedavi sonrası profili bilgisayar ekranında gösterilebilmektedir.
10. Pekiştirme Tedavisi
Ortodonti aktif ve pasif tedavi olarak iki aşamadır;
a) Aktif Tedavi; Mevcut bozuklukların giderilmesi amacıyla kullanılan hareketli veya sabit apareylerle elde edilen, diş ve çenelerin düzeltilme aşamasıdır.
b) Pasif Tedavi; Aktif tedavi ile elde edilen durumun korunması gereken aşamadır. Pasif tedavide amaç, düzgün konuma getirilen diş ve çenelerin konumlarının tekrar eski konumuna dönmemesi için dişlerin etrafında yeni kemik oluşumu ve kasların yeni konuma adaptasyonu için geçirilmesi gereken sürede düzgün konumları korumaktır. En az 6 ay veya 1yıl olup, ömür boyu pekiştirme gerektiren tedaviler olabilmektedir.
11. Hawley Plakları
En eski pekiştirme plaklarıdır. Bu plaklarda damakta akrilik bir kısım ve dişlerin üzerinde kalın bir tel bulunmaktadır. Tedaviye göre aktif ortodonti tedavi sonrasında doktor tarafından belirlenen süre içerisinde takılmalıdır. Süresi azaltılarak bıraktırılır.
12. Essix Plakları
Günümüzde daha ince, rahat, şeffaf ve estetik olan Essix plakları tercih edilmektedir. Hasta kooperasyonu son derece iyidir. Belli olmadıkları ve fonasyonu etkilemedikleri için gün içinde de rahatça kullanılabilmektedir.
13. Sabit Retainerlar
Dişlerin iç yüzeyine yapıştırılan çok ince özel tel ile dişler birbirine bağlanır ve aktif ortodonti tedavi sonrasında dişlerin getirildiği yeni konumlarında yeni kemik oluşuncaya kadar çıkartılmaz. Hasta bu telden rahatsız olmaz. Çünkü hem dışardan gözükmez hem de içerden dili rahatsız etmez. Bu telin kalma süresi tedaviye göre değişmektedir.
Ortodonti tedavi sanıldığı gibi sadece çocuklarda değil, aksine her yaşta uygulanabilen bir tedavidir. Sağlıklı dişeti ve kemik yapısına sahipseniz ortodonti tedavi herhangi bir yaşta yapılabilir. Özellikle dişlerdeki düzeltim sonrası değişen görünüm, kişinin kendine güvenini kazanmasını ve rahatlıkla gülümsemesini sağlayacaktır. Yükselen diş sağlığı bilinciyle yetişkinler de artan sayılarla ortodontik tedavi görmektedirler. Fakat yetişkin tedavisi daha karışıktır ve bazen bir sorunu gidermek için birden fazla uzman gerekebilir. Erişkin hastalar estetik nedenlerle metal braketlerin kullanılmasını istemediğinden metal braketler yerine seramik braketler tercih edilir. Diğer alternatifler ise braketlerin dişlere arkadan yapıştırılması (lingual ortodonti) veya invisalign/orthoclear gibi şeffaf dişleri düzeltici plakların uygulanmasıdır.
Ortodonti Hakkında Daha Detaylı Bilgileri için www.ortodontidis.com sitemizden yararlanabilirsiniz.
)
